Aydınlatmada Ugr nedir ?

Aydınlatmada UGR Nedir? Göz Konforunun Bilimsel Dengesi

Aydınlatma sadece bir ortamı görünür kılmakla kalmaz; aynı zamanda ruh halimizi, verimliliğimizi ve hatta sağlığımızı etkiler. Peki hiç bir mekânda ışığın “rahatsız edici” geldiğini hissettiniz mi? İşte tam bu noktada devreye “UGR” yani Unified Glare Rating (Birleşik Parlama Değeri) giriyor. Bilim insanlarının, mühendislerin ve tasarımcıların uzun yıllardır üzerinde çalıştığı bu kavram, aydınlatma kalitesinin belki de en kritik göstergelerinden biridir.

UGR: Işığın Rahatsızlık Eşiğini Ölçmek

UGR, insan gözünün ışık kaynaklarından hissettiği parlama (glare) düzeyini ölçmek için kullanılan sayısal bir değerdir. Kısaca, bir mekânda bulunan aydınlatmanın göz konforunu ne kadar bozduğunu gösterir. Değer 10 ile 30 arasında değişir:

UGR < 16: Mükemmel konfor, genellikle televizyon stüdyoları gibi ortamlarda. UGR 16–19: Ofis, okul gibi görsel konforun önemli olduğu alanlar için idealdir. UGR 22–25: Endüstriyel alanlarda kabul edilebilir. UGR > 28: Aşırı parlama, rahatsızlık yaratır.

Yani UGR değeri ne kadar düşükse, gözlerimiz o kadar rahat eder.

Ama bu sadece teknik bir mesele değil; aslında görsel algının psikolojik bir uzantısıdır.

UGR Nasıl Hesaplanır?

UGR, CIE (Uluslararası Aydınlatma Komisyonu) tarafından geliştirilen bir formülle hesaplanır. Formül şu şekildedir:

UGR = 8 log₁₀ (0.25 / Lb Σ (L² ω / p²))

Burada:

Lb, arka plan parlaklığı,

L, her bir ışık kaynağının parlaklığı,

ω, ışık kaynağının görünen açısal alanı,

p, ışığın gözle olan pozisyon faktörüdür.

Formül karmaşık görünse de aslında temel fikir basittir: Gözünüz bir yüzeye bakarken ne kadar parlaklık farkı görürse, o kadar rahatsız olur.

Bilimsel Olarak Parlamayı Hissetmek

Gözümüz, ışık kontrastlarına karşı son derece hassastır. Araştırmalar, parlamanın sadece “rahatsızlık” yaratmadığını; aynı zamanda uzun süreli maruziyetin göz yorgunluğu, konsantrasyon düşüklüğü ve baş ağrısı gibi etkiler yarattığını göstermektedir.

2019 yılında yapılan bir çalışmada, UGR değeri 22’nin üzerindeki ortamlarda çalışan kişilerin %37’sinin görsel yorgunluk belirtileri gösterdiği bulunmuştur. Bu, özellikle ofis ve ekran ağırlıklı çalışanlar için önemli bir bulgudur.

Neden Önemli? Göz Konforu ve Verimlilik

Bir ofiste çalıştığınızı düşünün: bilgisayar ekranınızın arkasında güçlü bir LED panel var ve doğrudan gözünüze vuruyor. İşte bu durumda yüksek UGR değeri söz konusudur.

Peki sonuç ne olur? Odaklanmak zorlaşır, üretkenlik düşer ve zamanla göz kasları yorulur.

Bu yüzden aydınlatma tasarımında yalnızca “lümen” yani ışık miktarına değil, “nasıl verildiğine” de bakmak gerekir. UGR değeri düşük armatürler, ışığı homojen dağıtarak hem konforu artırır hem de görsel denge sağlar.

UGR’yi Düşürmek İçin Neler Yapılabilir?

Doğru Armatür Seçimi: Işığı yönlendiren reflektörlü armatürler kullanmak.

Dolaylı Aydınlatma: Işığı tavana veya duvara yansıtmak, doğrudan gözle temasını azaltır.

Yüzey Renkleri: Mat ve açık tonlar, ışığı yumuşatır.

Konumlandırma: Işık kaynağını göz hizasından uzak tutmak, UGR’yi önemli ölçüde düşürür.

UGR Değerleri Hakkında Merak Uyandıran Bir Soru

Eğer UGR değeri bu kadar önemliyse, neden hâlâ birçok mekânda göz kamaştırıcı ışıklar kullanılıyor?

Belki de alışkanlıklarımız, “parlak olan iyidir” yanılgısına dayanıyor. Oysa bilimsel veriler bunun tam tersini söylüyor: Işığın gücü değil, dengesi önemlidir.

Sonuç: Işığın Görünmeyen Yönü

UGR, sadece teknik bir ölçü değil; insanın görsel konforunu merkeze alan bir bilimsel yaklaşımın ürünüdür.

Bir mekân tasarlarken, UGR’yi dikkate almak estetik kadar etik bir sorumluluktur da diyebiliriz. Çünkü doğru aydınlatma, sadece göz sağlığını değil, zihinsel huzuru da aydınlatır.

Peki sizce, evinizdeki veya ofisinizdeki ışıklar gerçekten konforlu mu?

Belki de bir sonraki anahtar çevirmeden önce, ışığa biraz daha yakından bakmanın zamanı gelmiştir.